Historia palmy wielkanocnej
Palmy wielkanocne są nieodłącznym atrybutem uroczystości związanych z Niedzielą Palmową.
Historia palmy wielkanocnej jest związana z wjazdem Chrystusa do Jerozolimy.
Wydarzenie to opisują wszyscy czterej ewangeliści. Niedziela Palmowa nazywana
jest także niedzielą Męki Pańskiej i rozpoczynała Wielki Tydzień, obchodzona jest przed Niedzielą Zmartwychwstania Pańskiego.
Według badaczy Niedziela Palmowa jest obchodzona od
średniowiecza – prawdopodobnie od XI w. Palma wielkanocna jest symbolem
odradzającego się życia i nadziei. Kolorem Niedzieli Palmowej jest czerwień, kapłani zakładają w tym dniu podczas każdej Mszy św. czerwony ornat. Barwa ta nawiązuje do Męki Chrystusa i wydarzeń z nią związanych. Niekiedy można dostrzec taki akcent kolorystyczny również w wiązkach palmowych.
Niedzielę Palmową liturgia Kościół katolickiego łączy z uroczystą procesją połączoną ze święceniem palm na pamiątkę wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. W polskiej kulturze głównym elementem konstrukcyjnym każdej palmy od zawsze były gałązki wierzbowe, potocznie nazwane „baziami”, gdyż jest to rodzaj wcześnie kwitnącego drzewa.
W poszczególnych regionach kraju wyodrębniły się odmienne typy. Najbardziej popularne są palmy wileńskie, które pojawiły się na terenie Polski po II wojnie światowej. Ten typ wywodzi się z Wilna i okolic. Palmy wileńskie wyróżniają się dekoracyjnością. Są wykonane z wielu gatunków farbowanych traw (tymotki, lnu), zbóż (głównie owsa i pszenicy) i suszonych kwiatów. Zaplatane są na suchych pomalowanych patykach. Charakteryzuje je skośny sposób układania warstw,
zbliżony do pasów, spirali…
Palmy kurpiowskie, które charakteryzuje dekoracyjność i wielkość, osiągają od kilku do kilkunastu metrów. Wykonywane są na grubszych gałęziach leszczyny lub pniach drzew iglastych (np. sosny lub świerku). Ozdabiane są własnoręcznie wykonanymi kwitami z marszczonej bibuły, zimozielonymi roślinami, takimi jak: gałązki bukszpanu, oleander, borówki, jałowiec, cis, tuja, widłaki oraz wrzos…
Obecnie mieszkańcy wielu regionów Polski wykonują niewielkie bukiety składające się z „bazi” oraz wiązek bukszpanu dekorowanego kwiatami z bibuły i wstążkami, ale zwyczaj wykonywania dużych, barwnych palm jest wciąż kultywowany.
Bez wątpienia palmy wielkanocne można uznać za małe (choć nie zawsze małe) dzieła sztuki…
Izabela Nadolna (z artykułu w „Idziemy” z dnia 13 kwietnia 2025 r.)